Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)

Γενικά

Η ΑΗΚ, με την υποστήριξη του Υπουργείου Ενέργειας και της ΡΑΕΚ, υλοποιεί φιλόδοξο στόχο ανάπτυξης Φ/Β πάρκων συνολικής ισχύος 550-600 MW σε βάθος δεκαετίας. Η επίτευξη αυτού του στόχου είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των τιμών ηλεκτρισμού και την προώθηση της πράσινης μετάβασης της Κύπρου.

Φωτοβολταϊκό Πάρκο Ακρωτηρίου

Το Φωτοβολταϊκό (ΦΒ) Πάρκο Ακρωτηρίου Λεμεσού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύγχρονα έργα ΑΠΕ στην Κύπρο. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 9 Ιανουαρίου 2024, ενώ το πάρκο βρίσκεται σε εμπορική λειτουργία από τον Οκτώβριο του 2023. Η πρώτη φάση, ισχύος 12 MW, αποτελείται από δύο τμήματα: το Α1 (8 MW) και το Α2 (4 MW), και καλύπτει έκταση 184 δεκαρίων με 18.250 ΦΒ πλαίσια των 660 W.

 Το πάρκο παράγει πέραν των 20.000 MWh ετησίως, εξοικονομεί περίπου 4.700 τόνους καυσίμου και μειώνει τις εκπομπές CO₂ κατά 14.000 τόνους ετησίως. Το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε σε €9,7 εκ., με κόστος παραγόμενης ενέργειας 5,0 σεντ/kWh—το χαμηλότερο που έχει επιτευχθεί από μεγάλο έργο ΑΠΕ στην Κύπρο. Η ενέργεια ενσωματώνεται στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ και ωφελεί άμεσα την πλειονότητα των Κύπριων καταναλωτών.

 Κρίσιμη παράμετρος του έργου υπήρξε η περιβαλλοντική του ενσωμάτωση, δεδομένης της εγγύτητας με την αλυκή Ακρωτηρίου—σημαντικό υγροβιότοπο ευρωπαϊκής εμβέλειας. Η προσέγγιση στηρίχθηκε σε δύο πυλώνες: πρόληψη/μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και αντιστάθμιση όσων δεν ήταν δυνατόν να αποφευχθούν. Το έργο υλοποιήθηκε σε δύο φάσεις (8 και 4 MW) ώστε να δοθεί χρόνος στην πανίδα να προσαρμοστεί. Για τη φύτευση επιλέχθηκαν είδη συμβατά με τους τοπικούς οικοτόπους, με μειωμένες ανάγκες σε νερό, που παρέχουν χώρους φωλεοποίησης και τροφοληψίας για πτηνά, θηλαστικά και ερπετά.

 Για την πρώτη φάση αφαιρέθηκαν 1.687 δέντρα και πραγματοποιήθηκαν 6.200 φυτεύσεις—αποτελέσματα που υπερκαλύπτουν τις πρόνοιες της περιβαλλοντικής άδειας. Η περιβαλλοντική αδειοδότηση περιελάμβανε Μελέτη Εκτίμησης Επιπτώσεων και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση με άνω των 50 μέτρων, τα οποία όλα έχουν υλοποιηθεί. Έχουν διενεργηθεί τρεις κύκλοι πτηνο-παρατηρήσεων (προ κατασκευής, κατά τη διάρκεια και κατά τη λειτουργία), με τα αποτελέσματα να αξιολογούνται για δημοσίευση σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά. Σημαντική καινοτομία αποτέλεσε η αλλαγή τρόπου θεμελίωσης από πασσάλους σε γεώβιδες, που μείωσε δραστικά τον θόρυβο του εργοταξίου. Επιπλέον, υλοποιείται πρόγραμμα αγροφωτοβολταϊκής αμειψισποράς σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας, ενώ εξετάζεται και η χρήση του χώρου για μελισσοκομία. Όλες οι φυτείες πραγματοποιούνται αποκλειστικά με μηχανικά μέσα, χωρίς φυτοφάρμακα ή ζιζανιοκτόνα.

 Η επιτυχής υλοποίηση του έργου κατέστη εφικτή χάρη στη συνεργασία των Βρετανικών Βάσεων, του Έπαρχου Λεμεσού, του Τμήματος Περιβάλλοντος Κυπριακής Δημοκρατίας και Βάσεων, της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, του Τμήματος Δασών, καθώς και των ΜΚΟ BirdLife Cyprus και Terra Cypria. Το ΦΒ Πάρκο Ακρωτηρίου αποτελεί σήμερα σημείο αναφοράς υποδειγματικής περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης και αποκαλύπτει για πρώτη φορά στον Κύπριο καταναλωτή το πραγματικό κόστος παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ.

Φωτοβολταϊκό Πάρκο Αχερά

Στις 13 Δεκεμβρίου 2024, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του ΦΒ Πάρκου Αχερά. Το ΦΒ Πάρκο Αχερά υλοποιήθηκε μετά από πολυετείς, συστηματικές προσπάθειες, καθώς ήταν επίπονη και χρονοβόρα η διαδικασία εξασφάλισης των απαραίτητων αδειών. Αντικατοπτρίζει την συνεχή προσπάθεια της ΑΗΚ να πετύχει τον πρωταρχικό της στόχο, που δεν είναι άλλος από την μείωση της τιμής του ηλεκτρισμού προς όφελος τόσο των νοικοκυριών όσο και των επιχειρήσεων της χώρας μας. Τα ηλιακά πάρκα Αχεράς Α και Γ αποτελούν συνεργασία μεταξύ της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) και της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, μέσω της κοινής εταιρείας AHK-IAC Ahera Renewables Ltd. Bρίσκονται στην περιοχή Αχέρας, στην κοινότητα Αγίου Ιωάννη Μαλούντας, στην επαρχία Λευκωσίας και καλύπτουν έκταση 14 εκταρίων συνολικά. Η περιοχή γειτνιάζει με κτηνοτροφικές εκτάσεις, ανάρδευτες αγροτικές γαίες και δύο σφαγεία. Τα πάρκα δεν επηρεάζουν προστατευόμενες περιοχές Natura 2000. Το πάρκο Αχεράς Α έχει δυναμικότητα 5 MW και το πάρκο Αχεράς Γ έχει δυναμικότητα 3 MW, με συνολική ισχύ 8 MW, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση της Φάσης Α των έργων Αχεράς. Η παραγόμενη πράσινη ενέργεια του ΦΒ Πάρκου, έχει ήδη ενταχθεί στο συνολικό μίγμα παραγωγής της ΑΗΚ και το κόστος της παραγόμενης ενέργειας υπολογίζεται μόλις σε 5,1 σεντ ανά κιλοβατώρα.

Το έργο αναμένεται να εξοικονομεί περίπου 3.400 τόνους καυσίμου ετησίως, αποφέροντας οικονομική εξοικονόμηση ύψους €2,25 εκατομμυρίων ετησίως. Στόχος είναι η μείωση του κόστους ηλεκτρισμού για οικιακούς και εμπορικούς καταναλωτές, καθώς και η μείωση των δαπανών για δικαιώματα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Αποθήκευση

Για την καλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης πράσινη ενέργειας είναι αναγκαία η ύπαρξη συστημάτων αποθήκευσης. Οι υποδομές αυτές είναι πολύ σημαντικές για την ευελιξία που χρειάζονται για τη λειτουργία τους τα σύγχρονα συστήματα ενεργειακής διαχείρισης και ειδικά αυτά με σημαντική διείσδυση ΑΠΕ.

Σύστημα Αποθήκευσης Ενέργειας σε Μπαταρίες (BESS) – Ηλεκτροπαραγωγός Σταθμός Δεκέλειας

Η ΑΗΚ Παραγωγή έχει προχωρήσει τις διαδικασίες για την εγκατάσταση Συστήματος Μπαταριών Αποθήκευσης Ενέργειας (BESS) στον Ηλεκτροπαραγωγό Σταθμό Δεκέλειας. Συγκεκριμένα έχει κατακυρωθεί το Συμβόλαιο προμήθειας και εγκατάστασης του Συστήματος Αποθήκευσης και η εγκατάστασή του αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη του 2027. Το σύστημα θα αποδίδει ενέργεια 160 MWh με σταθερή ισχύ 80 MW για διάστημα 2 ωρών, διασφαλίζοντας αξιόπιστη και ευέλικτη υποστήριξη του δικτύου.Το σύστημα θα αποτελείται από 39 προκατασκευασμένους οικίσκους μπαταριών ισχύος 2,5 MW / 5 MWh έκαστος, 828 μετατροπείς ισχύος (PCS), 20 έξυπνους μετασχηματιστικούς σταθμούς (Smart Transformer Stations) και 2 κύριους μετασχηματιστές των 63 MVA. Η συνολική λειτουργία θα παρακολουθείται και θα ελέγχεται εξ ολοκλήρου μέσω συστήματος SCADA. Η συνολική απόδοση κύκλου (Round Trip Efficiency) του συστήματος που θα εγκατασταθεί ανέρχεται αρχικά σε 86,80%, ενώ στο τέλος της 20ετούς διάρκειας ζωής του εκτιμάται να διαμορφωθεί στο 84,33%.

Το σύστημα BESS παρέχει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών όπως Μετατόπιση φορτίου (Load Shifting), Έλεγχος Συχνότητας (Frequency Control), Υποστήριξη Ρυθμού Αυξομείωσης Παραγωγής (Ramp Rate Support), Αποφυγή Χρήσης Μονάδων Αιχμής (Peak Shaving) και Παροχή Επικουρικών Υπηρεσιών (Ancillary Services). Οι πιο πάνω υπηρεσίες είναι ζωτικής σημασίας για τη σταθερή και αξιόπιστη λειτουργία του Συστήματος Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Σύστημα Αποθήκευσης Ενέργειας σε Μπαταρίες (BESS) – Ηλεκτροπαραγωγοί Σταθμοί Μονής και Βασιλικού

Η ΑΗΚ Παραγωγή σχεδιάζει την εγκατάσταση Συστημάτων Αποθήκευσης Ενέργειας με Μπαταρίες στους Σταθμούς Βασικλικού και Μονής. Συγκεκριμένα, στον Σταθμό Μονής θα εγκατασταθεί σύστημα μπαταριών που θα αποδίδει ενέργεια 200 MWh με σταθερή ισχύ 100 MW για διάστημα 2 ωρών. Η μονάδα θα εγκατασταθεί στον υφιστάμενο περιφραγμένο χώρο της ΑΗΚ.  Στον Σταθμό Βασιλικού θα εγκατασταθεί  σύστημα μπαταριών που θα αποδίδει ενέργεια 500 MWh με σταθερή ισχύ 250 MW για διάστημα 2 ωρών. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μονάδα BESS που έχει σχεδιαστεί μέχρι σήμερα στην Κύπρο.

Τα δύο αυτά έργα βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της αδειοδότησης. Η υλοποίηση των δύο μονάδων BESS, συνολικής ισχύος 350 MW και αποθηκευτικής ικανότητας 700 MWh, αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές επενδύσεις της ΑΗΚ στον τομέα της ενέργειας. Με την ολοκλήρωση της αδειοδότησης και την υλοποίηση των έργων, η Κύπρος θα αποκτήσει σύγχρονη ενεργειακή υποδομή που θα ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια, θα μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και θα συνεισφέρει αποφασιστικά στην πράσινη μετάβαση.